Aspartam nedir?
Diğer adları: Aspartame, E951
Kısa cevap
Aspartam (E951), şekersiz ve diyet ürünlerde kullanılan yapay tatlandırıcıdır. DSÖ'ye bağlı IARC 2023'te 'olası kanserojen' (2B) sınıfına aldı; ama aynı değerlendirmede günlük kabul edilebilir alım sınırının (kilo başına 40 mg) hâlâ güvenli olduğu söylendi. Yani arada bir sorun değil, gün boyu tüketim azaltılmalı.
Aspartam nedir, ne işe yarar?
Aspartam, şekerden yaklaşık 200 kat tatlı bir yapay tatlandırıcıdır; diyet gazoz, şekersiz sakız, light tatlı ve bazı ilaçlarda bulunur. Vücutta fenilalanin, aspartik asit ve metanole ayrışır; bu yüzden fenilketonüri hastaları için yasaktır.
Ne işe yarar?
Kalori vermeden tatlılık sağlar; şeker yerine kullanıldığında kalori ve kan şekeri yükünü düşürmeye yardımcı olabilir. Diş çürüğüne yol açmaz. Bu yüzden diyet ve şekersiz ürünlerde tercih edilir.
Nelere dikkat etmeli?
IARC 2023'te aspartamı 'insanda olası kanserojen' (Grup 2B) olarak sınıfladı; bu 'kesin kanserojen' değil, kanıtın sınırlı olduğu bir uyarı seviyesidir. AB gıda otoritesi EFSA ise kilo başına günlük 40 mg sınırında güvenli sayıyor (bu 60 kiloluk biri için günde çok sayıda diyet kutu içeceğe denk gelir). Fenilketonüri hastaları için kesinlikle yasaktır.
Kaçınmak istersen
Arada bir diyet içecek ya da şekersiz sakız güvenlik açısından sorun değil. Gün boyu tatlandırıcılı ürün tüketiyorsan toplam miktarı azaltmak mantıklı. Fenilketonürin varsa etikette 'fenilalanin kaynağı içerir' uyarısına dikkat et.
Aspartam içeren ürünler
- Ülker Oneo Slims Karpuz 14 GOneob
- Coca-Cola Light Kutu 6 x 250 MlCoca-Colab
- Olips Zero Şekersiz Limon Portakal Greyfurt Aromalı 28 GOlipsb
- First Sensations Karpuz Aromalı 27 GFirstb
- Lipton Ice Tea Şekersiz Şeftali Aromalı Soğuk Çay Kutu 330 MlLiptonb
- First Sensations Tropikal Karnaval 27 GFirstc
- First Sensations Nane Aromalı 27 GFirstb
- Isushi Philadelphia Roll Sushi 190 GIsushic
- Kınık Karadut & Frenk Üzümü Maden Suyu 6 x 200 MlKınık
- Sprite Limon Aromalı Gazoz Kutu 6 x 250 MlSpritec
- Olips Mini Mints Nane Aromalı 12.5 GOlipsb
- Uludağ Sıfır Kalori Tonik 250 MlUludağb
Bu maddeyi bir üründe mi gördün?
Ürünün barkodunu okut ya da içindekiler fotoğrafını çek; içindeki her maddeyi saniyede analiz edelim.
Sık sorulanlar
Aspartam kanser yapar mı?
IARC 2023'te 'olası kanserojen' (2B) dedi, yani kanıt sınırlı. EFSA günlük sınırda güvenli sayıyor. Ölçülü tüketimde risk düşüktür, aşırı tüketimden kaçınmak akıllıcadır.
Günde ne kadar güvenli?
EFSA sınırı kilo başına 40 mg/gün; bu çoğu insan için günde çok sayıda diyet içeceğe denk gelir, yani normal tüketim bu sınırın çok altındadır.
Kimler kaçınmalı?
Fenilketonüri hastaları kesinlikle kaçınmalıdır; onun dışında aşırı ve sürekli tüketmemek yeterlidir.
Kaynaklar
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi/beslenme tavsiyesi yerine geçmez. Kişisel uygunluk cilt tipi, alerji ve sağlık durumuna göre değişir.