Blog
Cilt bakımı, gıda ve içindekiler üzerine sade, kaynaklı yazılar.
Barkod ne anlatır? 869 ve ülke kodu efsanesi
Barkodun ilk üç hanesinin üretim ülkesini gösterdiğine dair yaygın bir inanış var. Gerçek daha ilginç: barkod ne menşe söyler ne içerik. Peki ne söyler ve tarayınca aslında ne olur?
Samet Basınlı22 Temmuz 20264 dk okumaKırmızı et mi, beyaz et mi? Ölçülü bir bakış
Kırmızı et, beyaz et ve işlenmiş et çoğu tartışmada aynı sepete konuyor, oysa üçü ayrı konu. Sağlık açısından fark ne, haftada ne kadar makul, pişirme neyi değiştirir?
GıdaSamet Basınlı22 Temmuz 20265 dk okumaAkne için içerik rehberi: hangi maddeler gerçekten işe yarar?
Sivilceyle uğraşırken raf 'akneye karşı' vaatleriyle dolu. Hangi maddelerin arkasında kanıt var, hangi içeriklerden uzak durmalı, iş ne zaman dermatoloğa bırakılmalı?
KozmetikSamet Basınlı22 Temmuz 20265 dk okumaTemiz etiket ne anlatır, ne anlatmaz?
Paketin önündeki iddiaların bir kısmının yasal tanımı var, bir kısmı ise saf pazarlama. Hangi ifadeye güvenilir, hangisi sadece süs, karar verirken nereye bakılır?
GıdaSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaSüt ve yoğurtta gizli şeker: laktoz mu?
Sade yoğurdun etiketinde bile şeker yazar; bu laktozdur ve eklenmiş şekerle aynı kefede değildir. Meyveli yoğurt ve süt içeceklerinde eklenen şekeri nasıl yakalarsın?
GıdaSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaEnerji içeceği ile sporcu içeceği aynı değil
Biri kafeinle uyanıklık, öteki terle kaybedileni yerine koyma iddiasında. Kafein ve şeker yükü nasıl hesaplanır, kimlere önerilmez, etikette neye bakılır?
GıdaSamet Basınlı18 Temmuz 20268 dk okuma'Tam buğday' ne zaman gerçek? Un ve lif eşiği
Esmer ekmek her zaman tam buğday değildir; rengi koyulaştırmanın kolay yolları var. Gerçeği iki kontrol söyler: içindekilerde unun sırası ve 100 gramdaki lif.
GıdaSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaAHA, BHA, PHA farkı: hangi asit kime uygun?
Peeling asitleri üç harfli kısaltmalarla raflarda: AHA, BHA, PHA. Aralarındaki fark ne, hangi cilt tipine hangisi uygun, kaç derişimle başlanır ve güneş uyarısı neden bu kadar önemli?
KozmetikSamet Basınlı18 Temmuz 20268 dk okumaSKT, TETT ve PAO: tarihi geçen ürün çöp mü?
Gıdada 'son kullanma tarihi' ile 'tavsiye edilen tüketim tarihi' aynı şey değil; kozmetikte ise tarih yerine açık kavanoz simgesi (PAO) var. Hangisi güvenlik, hangisi kalite, ne zaman atmalı?
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaAlerjen etiketi nasıl okunur? Gıda ve kozmetik
Alerjisi olan biri için etiket bir ayrıntı değil, güvenlik aracıdır. Gıdada 14 alerjenin kalın yazılması neden zorunlu, 'içerebilir' ne demek, kozmetik etiketinde linalool ve limonene neden tek tek yazar?
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaKoruyucular: gazozda ve şampuanda aynı madde
Sodyum benzoat bir içeceğin de bir şampuanın da etiketinde karşına çıkabilir. Koruyucular neden gerekli, 'koruyucusuz' ürün her zaman daha mı iyi, hangi durumlarda dikkat etmeli?
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaAroma ve parfüm: etiketin gizemli kelimeleri
Gıdada 'aroma verici', kozmetikte 'parfum': tek kelimenin arkasında onlarca bileşen olabilir. Neden açıklanmaz, doğal-yapay farkı ne, hassas ve alerjik kişiler ne yapmalı?
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaGliserin: hem kremde hem kekte olan madde
Kremdeki gliserin ile kekteki E422 aynı molekül. Aynı maddenin iki dünyadaki işi üzerinden E-kodlarına daha sakin bakmayı öğreniyoruz: kod bir kimliktir, tehlike işareti değil.
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaVegan etiketi ne anlama gelir?
Vegan işareti gıdada hayvansal içerik olmadığını, kozmetikte hayvansal türev kullanılmadığını söyler. Peki jelatin, karmin, lanolin nerede saklanır ve vegan neden otomatik olarak 'sağlıklı' demek değildir?
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaMikroplastik gıdada ve kozmetikte nerede?
Mikroplastik iki yoldan hayatımıza giriyor: kozmetiğe bilerek eklenen parçacıklar ve gıdaya kazara karışanlar. AB kısıtlaması ne diyor, etikette nasıl anlaşılır, panik gerekli mi?
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20268 dk okumaÜrünler nasıl bozulur? Saklama rehberi
Işık, hava, ısı ve nem: hem gıdayı hem kozmetiği bozan dört etken aynı. Yağ neden acılaşır, C vitamini neden renk değiştirir, krem neden banyoda durmamalı? Pratik saklama rehberi.
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20267 dk okumaAmbalaj sembolleri: açık kavanoz ve e işareti
Ambalajın üstündeki küçük semboller aslında bir sözlük: kozmetikte açık kavanoz (PAO) ve kum saati, gıdada kadeh-çatal ve plastik kodları. Hepsini tek yazıda, kısa kısa çözüyoruz.
GenelSamet Basınlı18 Temmuz 20268 dk okumaC vitamini serumu nasıl seçilir?
C vitamini cilt bakımının en kanıtlı aydınlatıcı aktifi; ama serumlar birbirinden çok farklı. Hangi form kime uygun, oksitlenmiş serum nasıl anlaşılır, ne zaman sürülür?
KozmetikSamet Basınlı18 Temmuz 20268 dk okumaGizli tuz: sodyum hangi gıdalarda?
Tuzun çoğu tuzluktan değil, paketli gıdadan gelir: ekmek, peynir, işlenmiş et, soslar. Günlük sınır ne, etikette sodyum nasıl okunur, hangi ürünler şaşırtır?
GıdaSamet Basınlı18 Temmuz 20268 dk okumaHyaluronik asit nedir, nasıl kullanılır?
Hyaluronik asit neredeyse her nemlendiricide var. Gerçekte ne işe yarar, neden 'nemli cilde sürülür' ve mucize mi? Sade, kaynaklı bir rehber.
KozmetikSamet Basınlı17 Temmuz 20269 dk okumaPalm yağı nedir, neden tartışılır?
Çikolatalı kremadan bisküviye, sabundan temizleyiciye kadar her yerde palm yağı var. Sağlık ve çevre açısından neden tartışılır, etikette nasıl görünür?
GenelSamet Basınlı17 Temmuz 20267 dk okumaNiasinamid nedir, ne işe yarar?
Niasinamid (B3 vitamini) cilt bakımının en çok yönlü ve nazik aktiflerinden biri. Ne işe yarar, kimlere uygun, hangi maddelerle birlikte kullanılır?
KozmetikSamet Basınlı17 Temmuz 202610 dk okumaMeyve suyu, meyve kadar sağlıklı mı?
'%100 meyve suyu' etiketi sağlıklı gibi durur. Ama meyvenin kendisiyle suyu arasındaki fark ne? Lif, şeker ve porsiyon üzerinden ölçülü bir bakış.
GıdaSamet Basınlı17 Temmuz 202612 dk okumaCilt tipini nasıl anlarsın? Kısa test
Aynı ürün bir cilde 'iyi', başkasına 'dikkat' olabilir. Doğru seçim, cilt tipini bilmekle başlar. Evde 2 saatte yapabileceğin basit bir test ve dört tipin işaretleri.
KozmetikSamet Basınlı17 Temmuz 20267 dk okumaCilt bakım rutini: hangi ürün önce?
Temizleyici, serum, nemlendirici, güneş kremi... Ürünleri hangi sırayla sürdüğün, işe yarayıp yaramamalarını belirler. Sabah ve akşam için sade, kaynaklı bir sıralama.
KozmetikSamet Basınlı14 Temmuz 20269 dk okumaZeytinyağı gerçek mi, sahte mi? Tağşiş
Zeytinyağı, dünyada en çok tağşiş edilen (karıştırılan) gıdalardan biri. Ucuz bitkisel yağla karıştırılmış mı, nasıl anlarsın? Etiket ve resmi listeler ne diyor?
GıdaSamet Basınlı14 Temmuz 202612 dk okumaLight ve şekersiz ürünler: tatlandırıcı rehberi
'Şekersiz', 'light', 'zero'... Bu ürünler şeker yerine tatlandırıcı kullanır. Peki tatlandırıcılar güvenli mi, hangisi tartışmalı, 'light' otomatik sağlıklı mı?
GıdaSamet Basınlı14 Temmuz 20267 dk okumaRetinol'e nasıl başlanır? Kısa rehber
Retinol, kırışıklık ve akne için en kanıtlı aktiflerden biri, ama yanlış başlanınca tahriş eder. Yavaş ve doğru başlamanın kaynaklı yolu.
KozmetikSamet Basınlı14 Temmuz 20269 dk okumaCilt bariyeri nedir, nasıl onarılır?
Cildin kuruyorsa, kızarıyor, yanıyor ya da ürünlere tepki veriyorsa bariyerin zarar görmüş olabilir. Bariyer nedir, ne bozar, hangi maddeler onarır?
KozmetikSamet Basınlı14 Temmuz 20269 dk okumaGözenekler ve siyah nokta için içerik rehberi
Gözenekleri 'yok etmek' mümkün değil ama görünümünü azaltmak mümkün. Siyah nokta ve belirgin gözenek için hangi maddeler işe yarar, hangileri boşa vaat?
KozmetikSamet Basınlı14 Temmuz 20267 dk okumaUltra-işlenmiş gıda (NOVA) nedir, neden önemli?
Bir gıdanın ne kadar işlendiği, sağlık açısından içindeki tek bir katkı kadar önemli olabilir. NOVA sınıflaması nedir, 'ultra-işlenmiş' neyi anlatır?
GıdaSamet Basınlı14 Temmuz 20267 dk okumaKahvaltılık gevrek: etiketini nasıl okumalı?
'Tam tahıllı', 'ballı', 'çocuklar için'... Kahvaltılık gevreklerin çoğu şeker yükü yüksek. Etikette neye bakarsan daha iyisini seçersin?
GıdaSamet Basınlı14 Temmuz 202611 dk okumaGüneş kremi nasıl seçilir? SPF ve filtre türü
Güneş kremi cilt bakımının en önemli adımlarından biri, ama etiketi kafa karıştırıcı: SPF, UVA, mineral, kimyasal filtre... Sade dille nelere bakmalı, cilt tipine göre nasıl seçmeli?
KozmetikSamet Basınlı13 Temmuz 20267 dk okumaİşlenmiş et neden kanserojen sayılıyor? Nitrit
Sucuk, salam, sosis... Dünya Sağlık Örgütü işlenmiş eti 'kesin kanserojen' listesine aldı. Ama bu başlık göründüğünden daha ölçülü. Ne demek, nitritin rolü ne, ne yapmalı?
GıdaSamet Basınlı13 Temmuz 20267 dk okumaNutri-Score nedir, nasıl okunur?
Besin değeri tablosundaki rakamlar çoğu kişiye bir şey ifade etmez. Nutri-Score, bir ürünün beslenme profilini tek harf ve renkle özetler. Ne ölçer, neyi ölçmez, nasıl doğru okunur?
GıdaSamet Basınlı13 Temmuz 20269 dk okumaTağşiş nedir? Resmi listeler ne diyor
Bir balın gerçekten bal mı, bir kremin içinde yasaklı bir madde mi olduğunu gözle anlamak zor. İyi haber: Tarım ve Sağlık Bakanlığı bunu denetliyor ve sorunlu ürünleri halka açık listelerde yayınlıyor. Tağşiş nedir, bu listeler işine nasıl yarar?
GenelSamet Basınlı13 Temmuz 20267 dk okumaE-kodları zararlı mı? Hangileri güvenli?
Etikette 'E' ile başlayan numaralar birçok kişiyi ürkütür. Ama E-kodu tek başına 'zararlı' demek değildir; çoğu güvenli, bazıları tartışmalıdır. Sade bir dille ayıralım.
GıdaSamet Basınlı11 Temmuz 20267 dk okumaParaben gerçekten zararlı mı? Ölçülü bir bakış
Paraben, kozmetikte en çok korkulan kelimelerden biri. Ama gerçek, 'parabensiz' etiketlerinin anlattığından daha ölçülü. Kaynaklara dayanarak bakalım.
KozmetikSamet Basınlı11 Temmuz 20269 dk okumaİçindekiler listesi nasıl okunur?
Bir ürünün arkasındaki uzun liste ilk bakışta korkutucu görünür. Ama birkaç basit kural bilince, o listeden ürünün gerçekte ne olduğunu okuyabilirsin.
GenelSamet Basınlı11 Temmuz 20269 dk okumaCilt tipi etiket okumayı neden değiştirir?
Bir madde herkes için aynı değildir. Parfüm hassas ciltte, komedojenik yağ sivilcelide daha risklidir. Kişiselleştirme neden önemli, anlatalım.
KozmetikSamet Basınlı10 Temmuz 202610 dk okumaHamilelikte cilt bakımı: nelerden kaçınmalı?
Gebelikte cilt değişir ve bazı maddeler için 'temkinli ol' denir. En çok tartışılan maddeleri ve genelde güvenli kabul edilenleri sade dille topladık. (Tıbbi tavsiye değildir.)
KozmetikSamet Basınlı10 Temmuz 20269 dk okuma'Doğal' ve 'organik' etiketi ne anlatır?
'Doğal' ve 'organik' kelimeleri ürünün ön yüzünde çok satar ama çoğu zaman yanlış anlaşılır. Bu iki etiketin gerçekte ne söylediğine bakalım.
GenelSamet Basınlı10 Temmuz 202610 dk okumaÇocuk ürünlerinde nelere dikkat etmeli?
Çocukların cildi ve vücudu daha hassastır; etikete bakmak burada daha da değerli. Gıdada ve bakımda nelere dikkat edilir, sade dille.
GenelSamet Basınlı10 Temmuz 20269 dk okumaŞekerin market etiketindeki 10 farklı adı
Şeker etikette tek bir kelimeyle gizlenmez; onlarca farklı adı vardır. Bunları tanımak, bir ürünün gerçek şeker yükünü görmenin en pratik yolu.
GıdaSamet Basınlı10 Temmuz 20267 dk okumaPahalı ürün her zaman daha iyi mi?
Fiyat etiketi bir ürünün cildine iyi gelip gelmeyeceğini söylemez; içindekiler listesi söyler. Ucuz-pahalı meselesine içeriklerden bakalım.
GenelSamet Basınlı10 Temmuz 202610 dk okumaSülfatsız şampuana geçmeli miyim?
Kısa cevap: duruma göre. Sülfatlar herkes için kötü değildir; ama bazı saç ve cilt tipleri için sülfatsız gerçekten daha rahat. Kime, neden?
KozmetikSamet Basınlı9 Temmuz 20269 dk okumaYasaklandı ama hâlâ rafta: E171 ve neden önemli
Titanyum dioksit (E171), gıdalarda hem AB'de (2022) hem Türkiye'de (2024) yasak. Ama eski etiket verisiyle hâlâ birçok üründe görünüyor. Kendi veritabanımızdaki sayılara baktık.
GıdaSamet Basınlı8 Temmuz 20269 dk okumaKozmetik etiketinde dikkat edilecek maddeler
Kremin arkasındaki o uzun, yabancı adlarla dolu liste aslında belli bir sıraya göre yazılır. Sıralamayı ve beş madde grubunu öğrenince, etiketi 30 saniyede okuyabilirsin.
KozmetikSamet Basınlı7 Temmuz 202610 dk okuma